Lees hier het interview met Ha Bui over zijn film ‘Een cirkel rond’. Zijn film werd gemaakt in het kader van het project De Waarde van Welkom, waarin zes jonge filmmakers hun verhalen delen.

"Door Ilhami te interviewen kreeg ik meer inzicht in het nieuwkomersonderwijs in die tijd. Extra bijzonder was het perspectief van een immigrant die, net als ik, als tiener naar Nederland kwam." - Ha Bui
"Door Ilhami te interviewen kreeg ik meer inzicht in het nieuwkomersonderwijs in die tijd. Extra bijzonder was het perspectief van een immigrant die, net als ik, als tiener naar Nederland kwam." - Ha Bui
Wat was voor jou de reden om aan dit filmproject mee te werken?
Dat was eigenlijk een beetje persoonlijk; ik wilde graag met mijn oude mentor samenwerken. Ik had het idee om hem in gesprek te laten gaan met een leerling van de ISK, zodat er twee mensen met een leeftijdsverschil van ongeveer vijftig jaar tegenover elkaar zouden zitten. Toen bleek dat mijn oude mentor al met pensioen was, hoorde ik over een nieuwe leraar op Ithaka, meester Ilhami, die zelf ooit als leerling op deze school was begonnen. Hij was in de jaren tachtig als tiener vanuit Turkije naar Utrecht gekomen. Ik besefte dat ik helemaal geen beeld had van hoe Nederland vijftig jaar geleden was. Door Ilhami te interviewen kreeg ik meer inzicht in het nieuwkomersonderwijs in die tijd. Extra bijzonder was het perspectief van een immigrant die, net als ik, als tiener naar Nederland kwam.
Het thema dat Ithaka ISK ons meegaf, de waarde van welkom, vind ik een hartstikke mooi thema, maar ook heel abstract. Wat is ‘welkom’ eigenlijk? In de andere vijf films van Gaid, Remy, Angelina, Kais en Kiek zie ik ook allemaal verschillende manieren om dat te beschrijven. Ik wilde het op mijn eigen manier laten zien. Ik kijk vaak naar het verleden in vergelijking met nu. In de film kies ik bewust een serieuze toon, om zo ook mijn persoonlijkheid en visie te laten zien. Ik wilde met Een Cirkel Rond een boodschap van mezelf overbrengen naar de wereld, in dit geval de Nederlandse maatschappij. Over hoe een immigrant zich welkom voelt in Nederland. Ik heb misschien niet zoveel meegemaakt als andere nieuwkomers, maar genoeg om een mening over de waarde van welkom in Nederland te hebben; een recht van spreken.
Hoe vond je het om jouw eigen film te regisseren?
Het is een hartstikke mooi idee dat we allemaal een eigen film maken, met een eigen stijl. Maar ik was in het begin ook een beetje nerveus want ik had hier niet zoveel ervaring mee. Je hebt natuurlijk toch een competitie-element. En de druk om door te zetten, want als jij het niet doet, doet niemand anders het voor je. Het filmen en de montage kon ik wel een beetje visualiseren, dat ken ik al van eerdere projecten. Maar conceptontwikkeling was nieuw voor mij. Het vormen van een idee. Hoe gaan we de film maken? Wat is de structuur? Wordt het een documentaire, een vlog of een fictiefilm? Dat kiezen vond ik heel spannend, want ik had nog nooit zo’n project meegemaakt. Bij het vorige filmproject, We Komen Van Ver, zaten we als groep uren bij elkaar en na vijf avonden kwamen we tot een gezamenlijk plan voor een mozaïekvertelling. Nu had ik verantwoordelijkheid voor alle keuzes in het maakproces van mijn eigen verhaal. Maar ik voelde me gesteund door de fijne samenwerking met de groep en de artistieke begeleiding tijdens het maakproces.
Wat was een moeilijke keuze tijdens het maakproces?
Tijdens het interview hadden we het over gevoelige, politieke onderwerpen. Ik wil dat Ilhami zichzelf is en zijn visie kan vertellen. Maar ik zou het moeilijk vinden als kijkers van de film hem gaan zeggen dat ze zijn mening niet accepteren. Als ik tien mensen had geïnterviewd met verschillende achtergronden, was het misschien anders geweest. Dan was er meer vrijheid om alles te vertellen. Maar omdat ik alleen hem heb geïnterviewd, voel ik me extra verantwoordelijk voor dat mensen hem na het zien van de film met respect benaderen.

Was er ook een bijzonder moment dat jou persoonlijk heeft geraakt?
Het interview vond plaats vlak voor de verkiezingen van afgelopen jaar. Ik vroeg meester Ilhami iets over de politieke situatie in Nederland. Hij vertelde over toenemende polarisatie en toen keek hij mij ineens heel direct aan, wees naar mij en zei: “Als ik jou tien keer vertel: Jij hoort er niet bij! Dan doet dat iets met je.” Als je nu terugkijkt naar de opname, zie je mij gewoon rustig zitten, maar dat moment maakte veel indruk.
Ik probeerde me in de situatie van iemand anders te verplaatsen. Stel dat ik een vluchteling ben in Ter Apel, en een buurtbewoner met een negatieve mening over vluchtelingen spreekt mij zo aan. Iemand die ik niet ken en die veel beter Nederlands spreekt dan ik. Dan zou ik me doodschamen. Dan is alle hoop voor deelname aan de maatschappij opeens weg. Ik voelde me op dat moment heel kwetsbaar. Het is mij nooit overkomen dat iemand mij racistisch of polariserend aansprak. Dus voor mij was dit de eerste keer… fictief, maar heel impactvol.
Wat heb je gewaardeerd aan het werken als collectief?
Ik was heel benieuwd naar de scripts van de anderen en hoe impactvol die waren. Door met elkaar mee te kijken en elkaar te assisteren in het creatieve proces, kan ik de anderen nu ook beter begrijpen als persoon. Ik had ook veel respect voor wat zij durfden te maken.
Bij Remy bijvoorbeeld, was ik onder de indruk dat hij vier verschillende mensen ging interviewen. Dat is hartstikke veel werk. De thematiek van zijn film vond ik erg interessant; hij onderzocht de vraag waarom het hem niet lukte om vriendschappen te sluiten tijdens de studietijd op het hbo. Ik was precies zoals hij toen ik zelf op het hbo zat: ik was iemand uit het buitenland, sprak niet goed Nederlands en kon geen verbinding maken met andere Nederlandse studenten. Zij zaten vaak met elkaar en konden goed met elkaar omgaan. Als er een grapje werd gemaakt en de hele klas lachte, snapte ik er niets van. Ik wist niets van populaire zangers, het nieuws of bekende Nederlanders. Ik voelde me net als Remy buitengesloten. Ik dacht: “Ik werk wel in mijn eigen wereldje.” Maar door de film van Remy besefte ik dat Nederlandse studenten soms ook moeite hebben om vrienden te maken. Bijvoorbeeld omdat iemand uit de stad vaak extraverter is dan iemand uit een dorp. Dat perspectief had ik nooit; voor mij waren alle Nederlanders hetzelfde.
Na een feedbacksessie op de montage van zijn film had ik toevallig een kerstborrel van mijn nieuwe baan. Er zijn in dat bedrijf veel collega’s die net zijn afgestudeerd. Ik vroeg hen tijdens die borrel hoe zij hun tijd op de universiteit hadden ervaren. Velen kwamen uit Amsterdam, maar degenen die uit een dorp kwamen, zeiden bijna allemaal: “Nee, ik werkte liever in mijn eentje, ik had alleen vrienden uit de buurt.” Ze hadden allemaal hetzelfde idee in hun hoofd: dat ze een beetje buiten de community stonden. Ze hoopten dat er iemand naar hen toe zou komen om te zeggen: “Kom met mij mee.” Maar iedereen zat in precies dezelfde situatie. De conclusie uit Remy’s film bleek dus waar te zijn.
Dit filmproject heeft sowieso een grote impact gehad op mijn persoonlijke kijk op dingen. Ik durf meer, maar ik begrijp mensen ook beter. Normaal gesproken stel ik dat soort vragen nooit tijdens een borrel. Dan praat ik een beetje mee en ga ik daarna snel weer naar huis. Ik heb ook een hekel aan ‘smalltalk’ in de ochtend: “Goedemorgen, hoe was je weekend? Lekker weertje hè?” Na twee zinnen sta je dan ongemakkelijk naar elkaar te kijken. Ik vind dat zonde van de tijd. Natuurlijk is het bijna onmogelijk om met zeventig mensen op kantoor elke keer een diepgaand gesprek te hebben, maar dit was anders. Ik was verrast dat mensen zo open waren. Ze vertelden me hele persoonlijke dingen na slechts één vraag. Ik besefte dat je zo echt een verbinding met iemand kunt maken.

CREDITS 'Een cirkel rond'
Interview en regie: Ha bui
Productie: Emma van der Made
Camera: Gaid Abdo, Anas Aziz, Isaac Mensah
Geluid & licht: Gaid Abdo
Voice-over: Ha Bui
Montage: Ha Bui, Ruben Peters
Advies: Sanne Sprenger
Met dank aan: Ilhami Teknibas, leerlingen van Ithaka ISK
Een project van: Common Frames & Ithaka ISK
Mede mogelijk gemaakt door: Fonds voor Cultuurparticipatie en Gemeente Utrecht

